ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS) માં મહિલા અધિકારીઓ સતત નવા શિખરો સર કરી રહી છે. આ કડીમાં વધુ એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના ઉમેરાઈ છે. અસમના ગાઢ જંગલોમાં ખતરનાક ઉગ્રવાદીઓ સામે AK-47 લઈને મોરચો સંભાળનાર અને 'આસામની આયરન લેડી' તરીકે જાણીતા IPS અધિકારી સંજુક્તા પરાશરને હવે એક મોટી અને અત્યંત જોખમી જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. તેમને સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (CRPF) ના સૌથી ઘાતક અને વિશેષ કમાન્ડો ફોર્સ 'કોબ્રા' (COBRA) યુનિટના ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
CRPF મુખ્યાલય દ્વારા તાજેતરમાં જ આ નિમણૂકનો સત્તાવાર આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ નિમણૂક સાથે જ તેઓ આ વિશેષ કમાન્ડો ફોર્સનું નેતૃત્વ કરનાર ભારતના પ્રથમ મહિલા અધિકારી બની ગયા છે. તેમણે 1996 બેચના IPS અધિકારી દાનેશ રાણાનું સ્થાન લીધું છે.
સંજુક્તા પરાશરની પ્રોફાઇલ અને કારકિર્દીની મુખ્ય ઝલક
વાચકોની સરળ સમજૂતી માટે આ જાબાંજ અધિકારીની પ્રોફાઇલ નીચેના ટેબલમાં દર્શાવવામાં આવી છે:
| માહિતી | વિગત |
| અધિકારીનું નામ | સંજુક્તા પરાશર (IPS) |
| લોકપ્રિય ઉપનામ | આસામની આયરન લેડી (Iron Lady of Assam) |
| વર્તમાન હોદ્દો | ઇન્સ્પેક્ટર જનરલ (IG), કોબ્રા યુનિટ, CRPF |
| કેડર અને બેચ | 2006 બેચ, આસામ-મેઘાલય કેડર |
| શૈક્ષણિક લાયકાત | પોલિટિકલ સાયન્સ (સ્નાતક), ઇન્ટરનેશનલ રિલેશન્સમાં MPhil અને Ph.D. (JNU) |
| UPSC સિવિલ સર્વિસ રેન્ક | ઓલ ઇન્ડિયા 85મો રેન્ક (વર્ષ 2006) |
| વિશેષ અનુભવ | નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA) માં DIG તરીકે આતંકવાદ વિરોધી તપાસનો અનુભવ |
ગાઢ જંગલોમાં ઉગ્રવાદીઓનો કર્યો છે સફાયો
સંજુક્તા પરાશરની કારકિર્દીનો મોટો ભાગ આસામના સૌથી અશાંત અને ઉગ્રવાદ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં પસાર થયો છે. વર્ષ 2008માં આસામના માકુમમાં આસિસ્ટન્ટ કમાન્ડન્ટ તરીકે તેમની કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ હતી. ત્યારબાદ ઉદાલગુડીમાં બોડો હિંસા વખતે તેમણે સફળતાપૂર્વક કાયદો અને વ્યવસ્થા સંભાળી હતી.
તેઓ માત્ર ઓફિસમાં બેસીને આદેશ આપનારા અધિકારી નથી. સોનિતપુરમાં SP તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓ ખુદ સુરક્ષા દળો અને પોલીસ કમાન્ડોની ટીમ સાથે જંગલોમાં ઓપરેશન લીડ કરતા હતા. હાથમાં AK-47 રાઇફલ લઈને ઓપરેશન પાર પાડતી તેમની તસવીરોએ દેશભરમાં ભારે લોકપ્રિયતા મેળવી હતી. વર્ષ 2015 અને 2016માં તેમણે આસામ-અરુણાચલ સરહદ પર પોલીસ, CRPF અને આસામ રાઇફલ્સના સંયુક્ત ઓપરેશનનું સફળ નેતૃત્વ કર્યું હતું.
કોબ્રા યુનિટ શું છે અને શા માટે આ નિમણૂક મહત્વની છે?
'કોબ્રા' (COBRA - Commando Battalion for Resolute Action) એ CRPF નું એક અતિ-આધુનિક અને વિશેષ તાલીમ પામેલું યુનિટ છે. તેની રચના ખાસ કરીને દેશના ડાબેરી ઉગ્રવાદ (નક્સલવાદ) પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં ઓપરેશન હાથ ધરવા માટે કરવામાં આવી છે. આ યુનિટના જવાનોને છત્તીસગઢ, ઝારખંડ, ઓડિશા અને મહારાષ્ટ્રના સૌથી દુર્ગમ જંગલોમાં લડવાની ખાસ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે.
કોબ્રા ફોર્સમાં કામ કરવા માટે માત્ર શારીરિક ક્ષમતા જ નહીં, પરંતુ જાસૂસી માહિતી એકઠી કરવાની અને વ્યૂહાત્મક રણનીતિ બનાવવાની ઊંડી સમજ હોવી જરૂરી છે. સંજુક્તા પરાશર પાસે NIA (નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી) માં DIG તરીકે કામ કરવાનો બહોળો અનુભવ છે, જ્યાં તેમણે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આતંકવાદને લગતા અનેક હાઈ-પ્રોફાઇલ કેસોની તપાસ કરી હતી. તેમનો આ ઇન્ટેલિજન્સ અનુભવ અને જંગલોમાં ગ્રાઉન્ડ ઓપરેશનની કુશળતા કોબ્રા યુનિટને વધુ મજબૂત બનાવશે.
IAS બનવાનો વિકલ્પ હોવા છતાં દેશ સેવા માટે IPS ની પસંદગી કરનાર આ મહિલા અધિકારી આજે લાખો યુવાનો અને સિવિલ સર્વિસની તૈયારી કરતા ઉમેદવારો માટે એક આદર્શ ઉદાહરણ બની ગયા છે.